Cele Fundacji    Realizacja zadań    Statut    Rada Fundacji    Zarząd Fundacji    Zdjęcia
  • Strona główna
  • Informacje o padaczce
  • Wydawnictwa
  • Prace badawcze
  • Ośrodek szkoleniowy
  • Centrum Diagnostyki
          i Leczenia Padaczki
  • Ogólnopolskie Centrum      Padaczki dla Kobiet w Ciąży
  • Kongresy i Konferencje
  • Kontakt
  • Linki
  • Konkurs
  •  

     

    Ośrodek Szkoleniowy Padaczki i Innych Zaburzeń Napadowych

         W Fundacji Epileptologii zgodnie z celami statutowymi związanymi z edukacją środowiska medycznego i społeczności nie medycznej w zakresie problematyki padaczki, istnieje Ośrodek Szkoleniowy Padaczki i Innych Zaburzeń Napadowych. Celem działania Ośrodka jest organizowanie konferencji szkoleniowych z udziałem specjalistów w zakresie padaczki i dziedzin pokrewnych - co pozwala na zapewnienie wysokiego merytorycznego poziomu wystąpień.
          Uczestnicy tych konferencji mogą otrzymać - po udzieleniu poprawnych odpowiedzi na pytania dotyczące treści wykładu - punkty edukacyjne konieczne do uzyskania Świadectwa Umiejętności (w przygotowaniu przez Polskie Towarzystwo Epileptologii i Ministerstwo Zdrowia). Fundacja jest członkiem Europejskiej Akademii Padaczki (EUREPA) i ma prawo organizowania konferencji szkoleniowych, jeżeli są spełnione przez organizatora odpowiednie wymogi. Punkty edukacyjne do Certyfikatu Epileptologii EUREPA przyznaje jej Zarząd na wniosek Fundacji.
         W 2004 roku Fundacja zorganizowała dla neurologów 16 konferencji w różnych miastach akademickich. Tematyka dotyczyła sześciu zagadnień:
    1. zaburzenia psychiczne w padaczce
    2. interdyscyplinarna kliniczna ocena kobiety ciężarnej z padaczką i jej dziecka
    3. padaczki częściowe
    4. leki przeciwpadaczkowe w zaburzeniach niepadaczkowych
    5. padaczka po 65 rż.
    6. stan wiedzy kobiet z padaczką o prokreacji
    omówionych poniżej.

         Pierwszy temat :

    Zaburzenia psychiczne w padaczce

    obejmował następujące wykłady:


    Program
    1. Patofizjologia psychoz międzynapadowych w padaczce - Jerzy Majkowski
    2. Psychozy w padaczce: obraz kliniczny - Joanna Jędrzejczak
    3. Zaburzenia psychiczne jako następstwa leczenia farmakologicznego i neurochirurgicznego padaczki - Beata Zwolińska
    4. Zaburzenia lękowe w padaczce - Krzysztof Owczarek


         Konferencja odbyła się w ośrodkach akademickich w Białymstoku, Częstochowie, Katowicach, Gdańsku, Szczecinie, Warszawie i Wrocławiu.



    Sprawozdanie z Konferencji Naukowo-Szkoleniowych pt. ZABURZENIA PSYCHICZNE W PADACZCE

         Od końca listopada 2003 do lutego 2004 r. odbyły się spotkania w ramach konferencji naukowej poświęconej zaburzeniom psychicznym w padaczce. W celu przybliżenia czytelnikom treści wystąpień zamieszczamy fragmenty sprawozdań napisanych przez profesorów Teresę Korwin-Piotrkowską oraz Wiesława Drozdowskiego.
         Prof. Jerzy Majkowski przedstawił różne koncepcje zależności między padaczką i psychozami międzynapadowymi. Omówił cztery okresy poglądów, jakie były i są brane pod uwagę w ciągu ostatnich 150 lat: 1) związek podobieństw między padaczką i psychozami; 2) związek antagonistyczny między tymi zaburzeniami; 3) nie dostrzeganie związku między nimi; 4) padaczka i psychozy zdaniem autora - mogą mieć wspólny związek patogenetyczny (Majkowski, Epileptologia, 1993).
         Autor uważa, że w patogenezie psychoz „międzynapadowych”, podobnie jak w epileptogenezie, istotną rolę odgrywają ogniskowe wyładowania iglic. Z chwilą ukształtowania się ogniska iglic rozpoczyna się proces kindlingu, który może wieść do napadów padaczkowych, psychoz lub do obu rodzajów zaburzeń. Psychozy związane z ogniskiem iglic w płacie skroniowym są inną postacią psychoz niż te, którym nie towarzyszą wyładowania padaczkowe w EEG.
         Wśród licznych czynników etiopatogenetycznych zaburzeń psychicznych w padaczce autor za najbardziej istotne uważa: uszkodzenia układu limbicznego i podkliniczne wyładowania EEG. Inne czynniki, które mogą odgrywać również jakąś rolę, to zaburzenia snu - zwłaszcza fazy REM; spadek opiatów w wyniku kontroli napadów; zaburzenia neurochemiczne, hormonalne, psychospołeczne, genetyczne.
         Za koncepcją kindlingu w patogenezie psychoz przemawia nakładanie się objawów i brak ostrych granic zespołów chorobowych (Kraft i wsp., 1984) oraz dynamika i ciągłość procesu leżącego u podstaw psychopatologii (Crow, 1990); znajdują one potwierdzenie w obserwacjach klinicznych (Kraepelin, 1921; Post i wsp., 1989).
         W związku z koncepcją kindlingu i roli wyładowań padaczkowych w podgrupie chorych z zaburzeniami psychicznymi duże dawki leków antypsychotycznych i antydepresyjnych, obniżając próg wyładowań padaczkowych, nie przynoszą pożądanych skutków. W tej podgrupie chorych leki przeciwpadaczkowe i nieduże dawki leków psychotropowych - w doświadczeniu autora - przynoszą lepsze skutki w kontroli zaburzeń psychicznych i kontroli napadów padaczkowych niż stosowanie dużych dawek leków psychotropowych.
         Dr hab. n. med. Joanna Jędrzejczak przedstawiła obraz kliniczny psychoz i innych zaburzeń psychicznych w padaczce. Pani docent zwróciła uwagę na różnorodność postaci klinicznych wynikające z lokalizacji ognisk, z różnych wzorców szerzenia się wyładowań oraz z biologicznych i psychologicznych różnic między pacjentami i następnie omówiła w bardzo przystępny i interesujący sposób psychozy padaczkowe według podziału: napadowe, ponapadowe, okołonapadowe, międzynapadowe i alternatywne.
         Najczęściej występują psychozy ponapadowe (ok. 50% wszystkich psychoz padaczkowych) - urojenia, omamy bądź zmiany w zachowaniu bez zaburzeń świadomości pojawiające się nie bezpośrednio po napadach, ale po 1-6 dniowym okresie normalnego funkcjonowania (najczęściej po serii napadów toniczno-klonicznych lub stanie padaczkowym). Następnie zostały omówione psychozy międzynapadowe, stanowiące do 30% wszystkich psychoz związanych z padaczką; za czynniki ryzyka uważa się: płeć żeńską, kilkunastoletni wywiad padaczkowy, padaczkę ogniskową z ogniskiem w płacie skroniowym (lewym lub obustronnie), włączenie w obszar szerzenia się wyładowań układu limbicznego oraz charakter zmian patologicznych - częściej glejaki i potworniaki płata skroniowego niż zglejowacenie. Przedstawiony też został dokładnie obraz kliniczny tych schizofrenopodobnych psychoz różniących się od schizofrenii brakiem zaburzeń afektu, rzadkimi formalnymi zaburzeniami myślenia, zachowaniem ciepłych, emocjonalnych związków z otoczeniem oraz częstszym występowaniem omamów wzrokowych i doznań o charakterze mistycznym lub religijnym.
         Znaczną część wystąpienia i późniejszej dyskusji zajęły również zaburzenia depresyjne w przebiegu padaczki, które mogą występować w czasie napadów, w okresach międzynapadowych lub między napadami. Objawy depresyjne w czasie napadów mogą się pojawiać w stanach padaczkowych napadów częściowych prostych i złożonych i mają, oczywiście, charakter napadowy. Najczęściej jednak depresja występuje w okresach międzynapadowych i badania epidemiologiczne wykazują, że może ona dotyczyć do 50% pacjentów. Zaburzenia depresyjne w przebiegu padaczki mogą przypominać dystymię lub epizody depresyjne. Do charakterystycznych cech należy wysoki poziom lęku, drażliwość oraz wątki obsesyjne.
         Dr n. med. Beata Zwolińska omówiła zaburzenia psychiczne, będące efektem farmakologicznego i neurochirurgicznego leczenia padaczki. Wszystkie leki przeciwpadaczkowe wywierają wpływ (korzystny lub niekorzystny) na stan psychiczny pacjenta. Pojawianie się zaburzeń może zależeć od działania samych leków, predyspozycji genetycznych oraz obciążeń pacjenta chorobami psychicznymi. Niepożądane działanie leków na psychikę chorego może być wynikiem politerapii, wymuszonej normalizacji, toksyczności, czy wreszcie odstawienia leków. Dr Zwolińska omówiła dokładnie działania psychotropowe stosowanych leków przeciwpadaczkowych. Oddziaływanie niekorzystne może wystąpić po wigabatrynie, tiagabinie, topiramacie, fenytoinie i fenobarbitalu. Oddziaływania korzystnego możemy się spodziewać, stosując karbamazepinę, walproiniany, lamotryginę i gabapentynę. Z tego też powodu te ostatnie znajdują zastosowanie w psychiatrii w leczeniu zaburzeń lękowych, zaburzeń zachowania, depresji dwubiegunowych chorób afektywnych, bezsenności i zespołów odstawienia.
         Zaburzenia psychiczne mogą być również spowodowane operacyjnym leczeniem padaczki, głównie po resekcjach płata skroniowego. Psychozy po lobektomiach skroniowych występują u 2-6% pacjentów, a zaburzenia depresyjne u ok. 10%. Wśród czynników patogenetycznych zwraca się uwagę na obciążenie zaburzeniami psychicznymi w rodzinie, charakter zmian organicznych (np. ganglioglioma, stwardnienie struktur przyśrodkowych) oraz prawą półkulę mózgu.
         Depresje i psychozy u pacjentów z padaczką znacznie pogarszają jakość życia i są trudne do leczenia ze względu na interakcje między lekami przeciwpadaczkowymi i antypsychotycznymi, jak również wpływem na próg drgawkowy. Odnosi się to przede wszystkim do leków przeciwdepresyjnych, takich jak amoksapina i maprotylina, mianseryna i trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne. Najbezpieczniejsze w leczeniu zaburzeń depresyjnych u chorych z padaczką są doksepina, selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny oraz moklobemid. W leczeniu psychoz dobrą i szybką odpowiedź można uzyskać po włączeniu niewielkich dawek neuroleptyków.
         Dr hab. n. med. Krzysztof Owczarek omówił zaburzenia lękowe w padaczce i podkreślił, iż lęk w tej chorobie może być wynikiem oddziaływań społecznych (np. poczucia stygmatyzacji), nieprawidłowości w wychowaniu (np. nadopiekuńczości), leczenia farmakologicznego oraz zaburzeń ośrodkowego układu nerwowego. Pan docent zwrócił szczególną uwagę na wpływ rodziny na powstawanie zaburzeń lękowych i jej rolę w leczeniu. Przypomniał znaczenie niewłaściwych postaw rodzin osób chorych, w których padaczka jest traktowana jako wstydliwa słabość, nieuchronna strata, wróg, strategia działania, ułatwienie i kara. Natomiast powinna być traktowana „jako zadanie”: „Rodzina przystosowuje się do choroby bliskiej osoby. Członkowie rodziny są otwarci na wiedzę dotyczącą prawidłowego postępowania i starają się współpracować z lekarzem”.
         W Szczecinie prof. Jerzy Majkowski nie był obecny. W ostatnim punkcie Konferencji prof. dr hab. med. Teresa Korwin-Piotrowska omówiła 4 przypadki pacjentów z psychozami padaczkowymi bez napadów padaczkowych. Trzech pacjentów to młodzi mężczyźni w wieku 18, 19 i 19 lat, czwarty pacjent - mężczyzna ma 43 lata. Odbiega to od rozpowszechnionego poglądu, że jednym z czynników predysponujących do występowania psychoz schizofrenopodobnych jest płeć. Psychozy te częściej dotyczą kobiet. W obrazie klinicznym u 2 pacjentów dominowały objawy wytwórcze (urojenia, omamy, ksobne nastawienie), natomiast u 2 pozostałych - objawy negatywne (izolacja, wycofanie się z życia społecznego, utrata celu w życiu, obniżenie nastroju). Zaburzenia te nie miały charakteru napadowego, ich przebieg nosił cechy psychozy przewlekłej, a z uwagi na brak poprawy po kuracjach neuroleptykami, określono je także mianem opornych na leki. Uwagę zwracał emocjonalnie żywy kontakt z pacjentami, nie przypominający bardzo powierzchownego, „jakby przez szybę” kontaktu z chorymi na schizofrenię. Warto zwrócić uwagę, że trzech pierwszych pacjentów, pomimo że była to ich kolejna hospitalizacja psychiatryczna, nie miało wykonanego badania EEG. U czwartego pacjenta zaburzenia psychiczne trwały kilka lat, początkowo miały niewielkie nasilenie, lecz stopniowo rozwijały się w zespół paranoidalny. Wszystkim pacjentom postawiono rozpoznanie padaczki na podstawie wielokrotnego badania EEG, jak również ustąpienia zaburzeń psychicznych po rozpoczęciu leczenia przeciwpadaczkowego (praca opublikowana w Epileptologii, 2004, 12: 267-277).
         Temat Konferencji okazał się ciekawy, o czym świadczyła duża liczba uczestników spotkań we wszystkich ośrodkach, oraz długie i interesujące dyskusje. Zorganizowanie Konferencji było możliwe dzięki zaangażowaniu Fundacji Epileptologii oraz firmy Pfizer, a także przychylności Polskiego Towarzystwa Epileptologii (uczestnicy otrzymali certyfikaty uczestnictwa i punkty edukacyjne), którym w imieniu wszystkich uczestniczących neurologów pragnę serdecznie podziękować.

    Prof. dr hab. med. Teresa Korwin-Piotrowska
    Prof. dr hab. med. Wiesław Drozdowski



    (Sprawozdanie opublikowano w Epileptologii, 2004, 12: 184-187.)


    Drugi temat:

    Interdyscyplinarna kliniczna ocena kobiety ciężarnej z padaczką i jej dziecka


    Program
    1. Centrum Padaczki dla Kobiet w Ciąży - osiągnięcia i plany na rok 2004 - Jerzy Majkowski
    2. Czynniki teratogenne w rozwoju płodu - Marzena Mazurek
    3. Interakcje kwasu foliowego z lekami przeciwpadaczkowymi - Władysław Lasoń
    4. Standardy postępowania z kobietą chorą na padaczkę w ciąży - Ewa Motta
    5. Przyczyny i konsekwencje stanów padaczkowych u kobiet w ciąży oraz postępowanie terapeutyczne - Joanna Jędrzejczak

    Ogólnopolska konferencja odbyła się w dniu 28 lutego 2004 r. w Warszawie w hotelu Marriott.



    Sprawozdanie z Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej „Interdyscyplinarna kliniczna ocena kobiety ciężarnej z padaczką i jej dziecka”

         W dniu 28 lutego 2004 r. w hotelu Mariott w Warszawie odbyła się Ogólnopolska Konferencja Naukowa „Interdyscyplinarna kliniczna ocena kobiety ciężarnej z padaczką i jej dziecka”. Organizatorem spotkania było Ogólnopolskie Centrum Padaczki dla Kobiet w Ciąży przy Fundacji Epileptologii oraz firmy farmaceutyczne Novartis i GlaxoSmithKline pod auspicjami Polskiego Towarzystwa Epileptologii i Europejskiej Akademii Padaczki (EUREPA). Uczestnicy otrzymali z obu organizacji punkty edukacyjne po wypełnieniu odpowiednich ankiet.

         Obradom przewodniczył prof. dr hab. med. Jerzy Majkowski, który otworzył konferencję informacją dotyczącą Centrum Padaczki dla Kobiet w Ciąży i przedstawił dotychczasowe osiągnięcia i plany na rok 2004. W grudniu 1999 roku przy Fundacji Epileptologii powstało Centrum Padaczki dla Kobiet w Ciąży, które działa w ramach Europejskiego Rejestru Leków Przeciwpadaczkowych i Ciąży (EURAP) zorganizowanego z inicjatywy Międzynarodowej Ligi Przeciwpadaczkowej. Dotychczasowe doświadczenia z realizacji procedur badawczych w ramach programu EURAP wskazują na konieczność optymalizacji postępowania. W 2003 roku ogólnopolskie centrum zgłosiło do europejskiego rejestru 120 kobiet w ciąży z padaczką. W momencie zgłoszenia 69 pacjentek (57%) było leczonych monoterapią, 26 pacjentek (22%) politerapią, w tym 4 otrzymywały więcej niż dwa leki przeciwpadaczkowe, a 25 kobiet (21%) nie otrzymywało leków. Spośród 52 kobiet, u których ciąże były ukończone w 2003 roku, 43 kobiety (83%) urodziły zdrowe dzieci. Dwie ciąże zakończyły się poronieniem: jedna w 19 hbd (LTG + VPA) i jedna w 12 hbd (CBZ + VPA). Dwie ciąże były obumarłe: jedna z ciężarnych otrzymywała CBZ, a druga - LTG. W 2004 roku OCPK rozpoczęło szkolenie lekarzy i badania ankietowe nad poziomem wiedzy na temat macierzyństwa u kobiet z padaczką w Polsce.

         Drugą osobą, która wystąpiła na konferencji była, dr n. med. Marzena Mazurek z Kliniki Ginekologii i Położnictwa CMKP w Warszawie. Jej wystąpienie dotyczyło czynników teratogennych w rozwoju płodu. Wśród nich dużą grupę stanowią czynniki toksyczne, do których zalicza się związki chemiczne, hormony, a także leki. Autorka podkreśliła, że występowanie dużych wad wrodzonych stwierdza się u około 3% wszystkich noworodków, czyli u 30 na 1000, z czego 10 to wady ośrodkowego układu nerwowego, 8 - wady serca i dużych naczyń krwionośnych, 4 - nerek, 2 - kończyn i 6 - innych narządów. Rozwijający się płód najbardziej jest narażony na działanie czynników szkodliwych w okresie do zakończenia okresu organogenezy, czyli do 60 dni, licząc od momentu zapłodnienia.

         Kolejnym prelegentem był prof. dr hab. Władysław Lasoń z Instytutu Farmakologii Polskiej Akademii Nauk w Krakowie. Wygłosił on wykład poświęcony interakcji kwasu foliowego z lekami przeciwpadaczkowymi. Prelegent stwierdził, że stężenie kwasu foliowego poniżej 3 ng/ml hamuje procesy metylacji DNA i nasila ekspansję protoonkogenów. Kwas foliowy działa też jako bezpośredni antyoksydant i reguluje aktywność śródbłonkowej syntazy tlenku azotu. Fenytoina, fenobarbital, prymidon i karbamazepina przez indukcję mikrosomowych enzymów wątrobowych zmniejszają stężenie kwasu foliowego w surowicy, co prowadzi do zwiększenia stężenia homocysteiny niekorzystnie wpływającej na rozwój płodu. Niektóre dane wskazują, że kwas foliowy przez zmiany katabolizmu fenytoiny zapobiega również teratogennym skutkom działania kwasu walproinowego. Autor referatu podkreślił, że nie ma jednolitych reguł dotyczących zalecanej dawki kwasu foliowego, choć sugeruje się podawanie 4 mg dziennie tego związku planującym ciążę kobietom chorym na padaczkę, leczonym karbamazepiną lub kwasem walproinowym. Nowe leki przeciwpadaczkowe na ogół nie wpływają na foliany i jak stwierdzono w badaniach przeprowadzonych na zwierzętach, nie wykazują działań teratogennych. Ten ostatni wniosek powinien stanowczo zostać zweryfikowany w toku wieloośrodkowych badań klinicznych.

         Kolejnym wykładowcą była dr hab. med. Ewa Motta z Katedry i Kliniki Neurologii Górnośląskiego Centrum Medycznego ŚAM w Katowicach. Przedstawiła standardy postępowania z kobietą chorą na padaczkę w ciąży. Autorka przytoczyła dane świadczące, że w czasie ciąży u 15-37% pacjentek z padaczką dochodzi do wzrostu częstości napadów, u 13-25% liczba napadów zmniejsza się, a u 50-88% przebieg choroby nie zmienia się. Wśród kilku możliwych przyczyn wzrostu liczby napadów w czasie ciąży najczęstszą wydają się być zaburzenia metabolizmu leków przeciwpadaczkowych. Dzieje się tak przez zmniejszenie absorpcji, zwiększenie dystrybucji, zaburzeń wiązania z białkami i zwiększenie klirensu leków. Przy utrzymywaniu stałych dawek leków wraz z rozwojem ciąży stężenia leków w surowicy zmniejszają się do najmniejszej wartości w czasie porodu i ponownie zwiększają się w czasie połogu. Stwierdza się teratogenne działanie konwencjonalnych leków przeciwpadaczkowych, natomiast kliniczne doświadczenia z podobnym wpływem leków nowej generacji są jeszcze niewielkie. Kobietom chorym na padaczkę zaleca się w ciąży monoterapię w najmniejszych skutecznych dawkach, stosowanie postaci leków o przedłużonym działaniu oraz przyjmowanie suplementacji kwasem foliowym. Zdaniem autorki wystąpienia przeważająca większość kobiet z padaczką może rodzić siłami natury i wszystkie powinny karmić dzieci piersią.

         Dr hab. med. Joanna Jędrzejczak z Kliniki Neurologii i Epileptologii CMKP w Warszawie swoje wystąpienie poświęciła przyczynom i konsekwencjom oraz postępowaniu w stanach padaczkowych u kobiet w ciąży. Zgodnie z doniesieniami u 1% kobiet może dojść do wystąpienia stanu padaczkowego. Przyczyny mogą być różnorodne: hormonalne, metaboliczne i farmakologiczne. Jednak najczęściej obserwowaną przyczyną wzrostu liczby napadów padaczkowych wydaje się być nieprzyjmowanie leków przeciwpadaczkowych zgodnie z zaleceniami lekarza. Okresy niedotlenienia płodu są jednym z wymienianych czynników powodujących zaburzenia rozwojowe płodu. Dlatego szczególnie groźne dla prawidłowego rozwoju płodu są napady uogólnione toniczno-kloniczne, gdyż wiążą się z bezdechem u ciężarnej. W przebiegu uogólnionych napadów toniczno-klonicznych możliwe jest również wystąpienie obrażeń matki i płodu, np. w wyniku upadku. Należy się liczyć z zaburzeniami pracy serca płodu, a w skrajnych przypadkach może dojść do przedwczesnego odklejenia się łożyska. Pomimo to w większości doniesień wskazuje się, że napady padaczkowe w ciąży nie są czynnikiem obarczonym ryzykiem teratogenności, ale ze względu na możliwość wystąpienia stanu padaczkowego powinny być dobrze kontrolowane. Dane wynikające z badań wskazują na wysoką śmiertelność u matek i płodu w stanie padaczkowym występującym w czasie trwania ciąży. Przerwanie ciąży było traktowane jako konieczna część terapii. Stan padaczkowy jest stanem bezpośredniego zagrożenia życia, ale postęp w leczeniu padaczki, jak również lepsza opieka znacznie poprawia szansę na przeżycie matki i płodu w czasie trwania stanu padaczkowego w ciąży. Standardy stosowane w leczeniu stanu padaczkowego nie odbiegają od tych, które dotyczą leczenia kobiet w ciąży i w czasie porodu.

         Ostatnim prelegentem był dr hab. med. Janusz Wendorff z Kliniki Neurologii ICZMP w Łodzi. Mówił o prospektywnej ocenie rozwoju dzieci matek z padaczką. Autor wystąpienia podkreślił, że ryzyko nieprawidłowego rozwoju zależy w głównej mierze od czynników genetycznych, działania leków przeciwpadaczkowych stosowanych w ciąży, występowania napadów toniczno-klonicznych oraz innych czynników środowiskowych związanych z warunkami socjoekonomicznymi rodzin, w których matka jest chora na padaczkę. Wnioski z badań własnych (ICZMP) dowodzą, że w rozwoju fizycznym u dzieci matek z padaczką zwraca uwagę mniejsza niż w grupie kontrolnej masa urodzeniowa, która wyrównuje się do ok. 2. rż., oraz znamiennie mniejszy obwód głowy, zwłaszcza u dzieci, których matki były leczone karbamazepiną. Rozwój ruchowy tych dzieci wykazywał opóźnienia w trzech sferach: koordynacji wzrokowo-ruchowej, mowie i kontaktach społecznych. U dzieci 5- i 7-letnich stwierdzono opóźnienia w rozwoju myślenia, koordynacji wzrokowo-ruchowej, wiadomości i słownictwa. Jednakże całkowity iloraz inteligencji dzieci matek z padaczką nie różnił się znamiennie od ilorazu uzyskanego w grupie kontrolnej. U potomstwa 7-8-letniego w badanej grupie dzieci matek z padaczką częściej stwierdzano dysleksję.

         Konferencja umożliwiła na przedstawienie światowych kierunków w postępowaniu z kobietami w ciąży z padaczką. Podkreślono również znaczenie polskich osiągnięć w tym zakresie. Wskazano również wkład Ogólnopolskiego Centrum Padaczki dla Kobiet w Ciąży przy Fundacji Epileptologii w rozwój tej dziedziny epileptologii, wspierający Europejski Rejestr Leków Przeciwpadaczkowych i Ciąży (EURAP). W konferencji wzięło udział około 300 uczestników, głównie neurologów, ginekologów i położników oraz położnych. Za bardzo dobre przygotowanie i współorganizowanie tej konferencji należą się słowa podziękowania firmom farmaceutycznym Novartis i GlaxoSmithKline.


    REDAKCJA


    Trzeci temat:

    Padaczka z napadami częściowymi - teraźniejszość i przyszłość


    Program


    1. Różnorodność form napadów częściowych - Joanna Jędrzejczak
    2. Skuteczność leczenia padaczki częściowej - zasady farmakoterapii - Piotr Zwoliński
    3. Czynniki wpływające na wybór leku przeciwpadaczkowego - Maria Mazurkiewicz-Bełdzińska
         Konferencja odbyła się w Warszawie, Poznaniu, Lublinie, Łodzi i Gdańsku.

    Sprawozdanie z Konferencji Naukowej „Padaczka z napadami częściowymi - teraźniejszość i przyszłość”.
         W dniu 3 kwietnia 2004 r. w Warszawie odbyła się pod patronatem Polskiego Towarzystwa Epileptologii Konferencja Naukowa „Padaczka z napadami częściowymi - teraźniejszość i przyszłość”. Naukowym organizatorem spotkania był Ośrodek Szkoleniowy Padaczki i Innych Zaburzeń Napadowych przy Fundacji Epileptologii. Stroną logistyczną była firma farmaceutyczna Novartis. Obradom przewodniczył prof. dr hab. med. Jerzy Majkowski.
         Jako pierwsza wystąpiła dr hab. med. Joanna Jędrzejczak z Kliniki Neurologii i Epileptologii CMKP w Warszawie. Swoje wystąpienie poświęciła zagadnieniom różnorodności postaci napadów częściowych. Analiza długotrwałej rejestracji wideoEEG skojarzonego z obrazem zachowania się pacjentów umożliwia łączenie niektórych cech napadów padaczkowych z nieprawidłowymi zmianami obserwowanymi w zapisie. Procedura ta ma znaczenie dla lokalizacji i lateralizacji ogniska padaczkowego. Znajomość symptomatologii i diagnostyki różnicowej objawów padaczkowych umożliwia szybsze postawienie prawidłowej diagnozy i wdrożenie odpowiedniego postępowania terapeutycznego.
         Drugim mówcą był dr n. med. Piotr Zwoliński z Kliniki Neurochirurgii IP CZD w Warszawie. Omówił zasady farmakoterapii - jak skutecznie leczyć padaczki częściowe. Nowoczesne leki przeciwpadaczkowe powinny łączyć w sobie wysoką skuteczność, łatwość i bezpieczeństwo stosowania oraz być przydatnymi w trakcie różnych protokołów leczenia. Następnie autor wystąpienia podkreślił, że coraz większego znaczenia w przebiegu leczenia napadów padaczkowych nabiera holistyczny model opieki medycznej, uwzględniający wszystkie aspekty życia chorego z padaczką. Takie postępowanie obejmuje wszystkie niezbędne dyscypliny medyczne i pozamedyczne potrzebne do stworzenia choremu możliwości normalnego funkcjonowania społecznego.
         Ostatnim prelegentem była dr n. med. Maria Mazurkiewicz-Bełdzińska z Kliniki Neurologii Rozwojowej AM w Gdańsku. W swoim wystąpieniu mówiła o czynnikach wpływających na wybór leku przeciwpadaczkowego. Celem terapii jest utrzymywanie normalnego stylu życia dzięki pełnej kontroli napadów padaczkowych bez występowania objawów ubocznych. Kluczowym warunkiem sukcesu terapeutycznego jest odpowiednia diagnoza na podstawie znajomości patofizjologii występowania napadu padaczkowego. Niezwykle istotnym czynnikiem jest znajomość mechanizmów działania leków przeciwpadaczkowych, farmakokinetyki oraz potencjalnych interakcji lekowych. Ponadto, dokładne rozpoznanie i analiza warunków socjalnych pacjenta są nieodzownymi elementami skutecznego leczenia. Zadaniem lekarzy jest poświęcenie czasu na uporanie się ze strachem, błędnymi poglądami, uprzedzeniami - zarówno ze strony pacjenta, jak i jego rodziny.
         Tematyka tej Konferencji była przedstawiona przez tych samych autorów w pozostałych czterech ośrodkach akademickich. Wykłady są publikowane w Epileptologii, 2004, 12, Suplement 2.
         Uczestnicy konferencji, po wypełnieniu ankiet z pytaniami dotyczącymi przedstawianych tematów, mieli możliwość otrzymania punktów edukacyjnych Polskiego Towarzystwa Epileptologii.

    (Sprawozdanie opublikowane w Epileptologii, 2004, 12: 187-188.)

         Czwarty temat:

                              Leki przeciwpadaczkowe w zaburzeniach niepadaczkowych przedstawiono podczas sympozjum satelitarnego w czasie XVIII Konferencji Polskiego Towarzystwa Epileptologii 20 V 2004 r. w Warszawie. Organizatorem naukowym była Fundacja Epileptologii, sponsorem firma Polpharma (materiały: Epileptologia, 2004, Suplement 1 oraz program Konferencji).



         Piąty temat:

                              Padaczka po 65. roku życia, był przedstawiony podczas sympozjum satelitarnego XVIII Konferencji Polskiego Towarzystwa Epileptologii, 21 V 2004 r. w Warszawie. Organizatorem naukowym była Fundacja Epileptologii, sponsorem firma Pfizer (materiały: Epileptologia, 2004, Suplement 1 oraz program Konferencji).



         Szósty temat dotyczył

                              Stanu wiedzy kobiet z padaczką o prokreacji i przedstawiony był podczas XII Sympozjum Padaczka i Ciąża w dniu 20 V 2004 r. w Warszawie poprzedzającym XVIII Konferencję Polskiego Towarzystwa Epileptologii. Organizatorem była Fundacja Epileptologii, sponsorami firmy Novartis i GlaxoSmithKline (materiały: Epileptologia, 2004, 12, Suplement 1 oraz Epileptologia, 2004, 12: 295).




    Sprawozdanie Ogólnopolskiej Sesji na temat Padaczki
    pt. „Epilepsja - Wyjdź Życiu Naprzeciw”
    - 19 lutego 2005 roku.

         W dniu 19 lutego 2005 roku w Hotelu Jan III Sobieski w Warszawie odbyła się Ogólnopolska Sesja na temat Padaczki pt. „Epilepsja - Wyjdź Życiu Naprzeciw”. Była to pierwsza konferencja zorganizowana dla pacjentów i przy udziale pacjentów z padaczką. Organizatorami sesji „Epilepsja - Wyjdź Życiu Naprzeciw” byli Fundacja Epileptologii oraz firma farmaceutyczna GlaxoSmithKline. Patronat nad tym spotkaniem objęło Polskie Stowarzyszenie Ludzi Cierpiących na Padaczkę. W konferencji uczestniczyło ponad 70 pacjentów, którzy są członkami stowarzyszeń skupiających ludzi chorych na padaczkę.

         W Polsce istnieje 12 stowarzyszeń przy czym 9 z nich to oddziały powstałego w 1985 roku Polskiego Stowarzyszenia Ludzi Cierpiących na Padaczkę, którego Zarząd Główny znajduje się w Białymstoku, pozostałe 3 to powstałe znacznie później stowarzyszenia w Poznaniu, Warszawie i Gdańsku. W konferencji wzięli również udział lekarze neurologii, psychologii, lekarz orzecznik oraz zainteresowani tematem padaczki, zarówno dziennikarze jak i rodziny chorych.

         Konferencję rozpoczęli moderatorzy: lek. med. Beata Różycka oraz dr hab. med. Krzysztof Owczarek, który wprowadził wszystkich obecnych na sali w problematykę jakości życia osób z padaczką. Bardzo istotna, zarówno z punktu widzenia lekarza jak i pacjenta, była wypowiedź lek. Beaty Różyckiej, która podkreśliła jak ważne jest dobranie odpowiedniego leku oraz edukacja społeczeństwa w zakresie padaczki. Obalanie mitów dotyczących epilepsji, walka z dyskryminacją oraz aktywizacja osób chorych na padaczkę - to główne założenia, zainicjowanego w maju 2004 roku, programu edukacyjnego firmy farmaceutycznej GlaxoSmithKline pt: „Epilepsja - Wyjdź Życiu Naprzeciw”.

         W pierwszej części tematem wiodącym było funkcjonowanie człowieka chorego na padaczkę w społeczeństwie wraz ze wszystkimi aspektami dotyczącymi ograniczeń jakie niesie ze sobą choroba. Poruszony został temat posiadania prawa jazdy, problemów z uzyskaniem zatrudnienia oraz jakości życia osób z padaczką.

         Do wygłoszenia swoich referatów zostali również zaproszeni członkowie warszawskiego Stowarzyszenia Osób Dotkniętych Padaczką i Przyjaciół „Spokojna Głowa”. Anna Osucha-Olawa w swojej pracy zobrazowała jak wygląda codzienne życie osób z padaczką. Jednym z przedstawionych przez autorkę wniosków jest potrzeba szeroko pojętej edukacji na temat padaczki, jej objawów, skutków i sposobów udzielania pomocy podczas napadu. Druga praca wygłoszona przez Sylwię Zadrożną poruszała tematykę posiadania prawa jazdy przez osoby chore na padaczkę. Wykazano, że wśród osób zdrowych, nie znających tematyki choroby, panuje prawie jednogłośne przekonanie, że ludzie chorzy na padaczkę nie powinni posiadać prawa jazdy. Głównym powodem jest niewiedza na temat choroby i kontrolowania napadów padaczkowych. Rodziny osób chorych najczęściej nie akceptują zdawania przez nie egzaminów na prawo jazdy. Ostatni temat prezentowany w tej części konferencji, dotyczący problemów z pracą osób chorych na padaczkę, został przedstawiony przez Annę Kaliściak. Prelegentka w swej wypowiedzi poruszyła istotne kwestie związane z zatrudnianiem osób chorych na padaczkę oraz problemy z wykształceniem i szukaniem pracy w tej grupie osób. Podczas półgodzinnej przerwy uczestnicy sesji mieli czas na przedyskutowanie poruszanych zagadnień oraz kontakt z prelegentami.

         Druga część konferencji obejmowała zagadnienia leczenia padaczki u kobiet w ciąży oraz niezdolności do pracy osób z padaczką w orzecznictwie do celów rentowych. Przedstawiająca problematykę padaczki i ciąży dr hab. med. Joanna Jędrzejczak zwróciła uwagę na najważniejsze problemy dotyczące kobiet chorych na padaczkę tj: planowanie ciąży, stały kontakt z lekarzem podczas ciąży, oraz karmienie piersią po porodzie. Tematem, który wywołał najwięcej kontrowersji i jednocześnie najbardziej burzliwą dyskusję wśród uczestników sesji, była kwestia orzecznictwa do celów rentowych prezentowana przez lekarza orzecznika Martę Greese-Łyko. Ze względu na bezpośredni kontakt z procedurami przyznawania rent uczestnicy konferencji bardzo osobiście odnosili się do wypowiedzi lekarza orzecznika. Dominującym tematem dyskusji, która miała miejsce po zakończeniu prezentacji, był problem przyznawania rent osobom chorym na padaczkę. Głos zabrał także prof. Jerzy Majkowski, który wraz z Panią Prezes Fundacji Epileptologii mgr Barbarą Majkowską dołączyli do osób zasiadających w prezydium. Odpowiedzią ze strony uczestników konferencji była wypowiedź prezesa Polskiego Stowarzyszenia Ludzi Cierpiących na Padaczkę, Tadeusza Zarębskiego. Po zakończonej dyskusji wszyscy udali się na lunch.

    Trzecia część Sesji miała miejsce na Starym Mieście w Galerii „Stara Prochownia” gdzie Fundacja Epileptologii oraz członkowie Stowarzyszenia Chorych na Padaczkę i Przyjaciół „Spokojna Głowa” zorganizowali wystawę swoich prac pt.: „Twórczość osób dotkniętych padaczką i ich przyjaciół”. Na wystawie można było obejrzeć prace wykonane różnymi technikami: rysunki, obrazy, witraże, makatki oraz wiele innych. Podczas wystawy istniała szansa rozmowy z autorami prac oraz kupna wybranych rękodzieł.

    Anna Kaliściak, Agnieszka Krajnik